Atrybut prawdziwego Jemeńczyka
Hits: 3496

jemen-dzambija2.jpgDŻAMBIJA (jambiya)
Tradycyjny nóż o krótkim, obustronnym ostrzu, noszony we wsuniętej za szeroki pas zakrzywionej pochwie, to jeden z symboli Jemenu.



Okej, przyznaję - dżambije nosi się także w innych krajach Półwyspu Arabskiego, zwłaszcza w sąsiednim Omanie, ale jednak skupmy się na Jemenie. Wielu Jemeńczyków, zwłaszcza z plemion zamieszkujących góry w okolicach Sany, bez dżambiji nie pokaże się na ulicy, uważając swój strój za niekompletny. Wprawdzie urzędnikom zatrudnionym w państwowych urzędach zakazuje się nosić dżambije do pracy, jednak szejk będący obecnie przewodniczącym parlamentu nie rozstaje się ze swoją dżambiją nawet podczas oficjalnych podróży zagranicznych.

Dżambije zaczynają na stałe nosić chłopcy w wieku około 14 lat (choć przy okazji różnych uroczystości młodszym dzieciom też się je daje). Bardzo często są to cenne pamiątki rodowe, przekazywane z pokolenia na pokolenie.

jemen-dzambije.jpgNajtańsze dżambije można kupić już za mniej niż 5 dolarów, ale są i takie, które wycenia się na kilkadziesiąt tysięcy dolarów! Wpływ na cenę ma zarówno jakość stali w ostrzu jak i pochwa – to, z jakiego materiału jest zrobiona (skóra, drewno) i jak zdobiona (często wysadzana kamieniami szlachetnymi albo zdobiona filigranowymi wzorami ze złotej lub srebrnej nitki). Najistotniejsza jest jednak rękojeść. Najbardziej wartościowe wykonane są z rogu zagrożonego wyginięciem czarnego nosorożca (kilogram dostarczanego przez przemytników rogu kosztuje 1500 dolarów) - mają żółtawy kolor, a nazywa się ten typ dżambiji „saifani”. Tańsza jest rękojeść z rogu żyrafy (białożółta, zwana. az-zaraf), albo rogu ibexa, czyli koziorożca nubijskiego (dżambija al-wa`al). Najmniejszy wydatek to noże z rękojeścią z rogu krowiego (al-baggara), z plastiku lub drewna.

Dżambija nie służy obecnie do walki, tym bardziej, że jak mówi lokalny przesąd, noża zbroczonego krwią nie da się już schować do pochwy. Znaczenie jest głównie ceremonialne – pokazuje przywiązanie do plemiennych tradycji, no i świadczy o statusie właściciela, poza tym jest też rekwizytem przy wykonywanych przez mężczyzn tańcach zwanych bara`a. Przywiązanie do dżambiji jako symbolu jest tak duże, że pisze się o nich nawet wiersze, a każdy kto utraci swój nóż, niezależnie od sytuacji w jakiej się to stało, staje się powodem docinków i kąśliwych uwag.
Kiedy przyjął się zwyczaj noszenia dżambiji, nie wiadomo. Na odkrytym w ruinach starożytnego Marib posągu jednego z władców królestwa Himjarytów, panującego ok. 500 roku p.n.e., widać przy pasie pochwę wskazującą na to, że już w tamtych czasach noże się nosiło. Jeśli chodzi o nazwę, wywodzi się ją od arabskiego słowa jamb, co oznacza „stronę”, jako że nóż, który wkłada się teraz na ogół w pionowej pozycji na środku pasa, dawniej często przesuwano na bok. Powszechnie uważa się też, że noszenie dżambiji to kontynuacja wcześniejszego zwyczaju noszenia dużego, bardziej skutecznego w walce miecza. Na przestrzeni wieków czasy się zmieniły, miecz przestał być potrzebny, zastąpiono go więc symbolicznie mniejszym, łatwiejszym do noszenia nożem.

Back to top